OpenAI сунъий интеллект ёрдамида Навье-Стокс тенгламаларига оид «мингйиллик масаласи»ни ечганини эълон қилди, аммо натижа ортидан муаллифлик бўйича можаро келиб чиқди. Нью-Йорк университети профессори Тристан Бакмастер компанияни ҳали эълон қилинмаган тадқиқот ғояларидан фойдаланганликда айбламоқда.
Фото: Vitaly Gariev/pexels.com
OpenAI машҳур еттита «мингйиллик масаласи»дан бири бўлган Навье-Стокс тенгламалари ечими ва силлиқлиги мавжудлиги масаласи бўйича исботини тақдим этди. Компаниянинг таъкидлашича, унинг янги ички сунъий интеллект тизими маълум шароитларда суюқлик оқими чекланган вақт ичида сингулярликка, яъни тезлик чексиз ўса бошлайдиган ҳолатга етиши мумкинлигини кўрсатган.
Навье-Стокс тенгламалари суюқлик ва газлар ҳаракатини ифодалайди. Улардан, масалан, самолётларни лойиҳалашда, об-ҳавони башорат қилишда ва қон оқимини ўрганишда фойдаланилади. Асосий ечилмаган савол шундай эди: бу тенгламаларнинг силлиқ уч ўлчамли ечимлари маълум бир нуқтада силлиқлигини йўқотиб, «бузилиши» мумкинми? Клэй институти ушбу муаммо ечими учун бир миллион доллар мукофот ваъда қилган эди.
OpenAI ўз тизими бундай сценарийнинг математик исботини яратганини таъкидламоқда. Кейин у расмий шаклга келтирилиб, математик исботларни автоматик текшириш имконини берадиган махсус восита — Lean тизими ёрдамида текширилган. Таклиф этилган ечимда уюрма бир вақтнинг ўзида ҳам айланади, ҳам чўзилади, шу сабабли суюқликнинг умумий энергияси чекланганлигича қолса-да, унинг тезлиги чексиз ортади. Компания исбот матни ва унинг расмий талқинини эълон қилди, бироқ пул мукофотига даъвогар эмаслигини билдирди.
OpenAI
OpenAI ечимидаги уюрма: траекториялар суюқликнинг қандай қилиб ичкарига айланиб, бир вақтнинг ўзида чўзилишини кўрсатади. Тўқ сариқ рангда тезроқ, феруза рангда эса секинроқ айланадиган ҳудудлар белгиланган.
OpenAI
OpenAI ечимидаги уюрма: траекториялар суюқликнинг қандай қилиб ичкарига айланиб, бир вақтнинг ўзида чўзилишини кўрсатади. Тўқ сариқ рангда тезроқ, феруза рангда эса секинроқ айланадиган ҳудудлар белгиланган.
Қайд қилинишича, Навье-Стокс масаласи устида бир вақтнинг ўзида 10 мингга яқин сунъий интеллект агенти ишлаган. Улар тахминан 88 соатда натижага эришди, унинг расмий текшируви эса яна 17 соат вақтни олди. Тажрибалар давомида агентлар 4,9 миллионта хабар юбориб, 300 миллиардга яқин токен сарфлади.
Бироқ Нью-Йорк университети математика профессори Тристан Бакмастер OpenAI компаниясини ўзганинг ғоясини ўзлаштириб олганликда айблади. Унинг сўзларига кўра, компания Бакмастер ва Anthropic вакили, математик Левент Алпогенинг ҳали эълон қилинмаган тадқиқоти ҳақида маълумот олгач, муаммо устида кенг кўламли иш бошлаган. Бакмастернинг таъкидлашича, бу йўналиш билан жуда кам сонли мутахассислар шуғулланган, шу сабабли ёндашувларнинг мос келиши унга шубҳали туюлмоқда.
Бакмастер ечим излашда OpenAI компаниясининг Codex инструментидан фойдаланган ва бу назарий жиҳатдан OpenAI моделларига таъсир этган бўлиши мумкинлигини ҳам тахмин қилди. Компания буни инкор этмоқда: тадқиқотчилар ва сунъий интеллект агентлари Бакмастер ва Алпогенинг материаллари эълон қилинишидан аввал улардан фойдаланиш имконига эга бўлмаган. Шу билан бирга, OpenAI ўз маҳсулотларидан фойдаланиш чоғида олинган аноним маълумотларнинг моделларни ўқитишга таъсирини тўлиқ истисно этмаслигини тан олади. Бироқ компания унинг исботи икки математикнинг ишидан сезиларли даражада фарқ қилишини алоҳида таъкидлайди.
Томонлар ўртасидаги музокаралар атрофида алоҳида можаро келиб чиқди. Бакмастернинг айтишича, OpenAI ходими Себастян Бюбек муросага келишиш мақсадида Алпогени муаллифлар қаторида кўрсатмасликни таклиф қилган. Бакмастернинг сўзларига кўра, рад жавобидан сўнг Бюбек тадқиқотчидан: «Нега ўз карьерангни барбод қилмоқчисан?» — деб сўраган.
OpenAI бу айбловларга изоҳ бермади, аммо ўз ишини якунлагач, математиклар билан боғланиб, натижаларни биргаликда эълон қилиш имкониятини муҳокама қилганини тан олди.
